Czym jest rehabilitacja? Przewodnik dla osób wyjeżdżających na turnus rehabilitacyjny

Jeśli planują Państwo swój pierwszy turnus rehabilitacyjny, wyjazd do uzdrowiska lub pobyt z zabiegami leczniczymi, warto poznać podstawowe informacje dotyczące rehabilitacji. Przygotowaliśmy krótkie kompendium wiedzy, które wyjaśnia, czym jest rehabilitacja, jakie są jej główne rodzaje oraz jakie korzyści przynoszą zabiegi rehabilitacyjne.

Mamy nadzieję, że dzięki tym informacjom łatwiej będzie Państwu wybrać odpowiedni turnus rehabilitacyjny, dopasowany do indywidualnych potrzeb zdrowotnych.

Czym jest rehabilitacja?

Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), rehabilitacja to kompleksowy proces medyczny, społeczny i terapeutyczny, którego celem jest przywrócenie lub poprawa sprawności fizycznej i psychicznej osoby po chorobie, urazie lub w przebiegu chorób przewlekłych. Rehabilitacja pomaga odzyskać samodzielność, zwiększyć komfort życia oraz umożliwia aktywne uczestnictwo w życiu społecznym i zawodowym. Jest niezwykle ważnym elementem leczenia osób starszych, osób z niepełnosprawnościami oraz pacjentów po zabiegach operacyjnych.
Dlatego turnusy rehabilitacyjne, leczenie uzdrowiskowe oraz turystyka zdrowotna cieszą się coraz większym zainteresowaniem zarówno wśród seniorów, jak i osób w każdym wieku dbających o swoje zdrowie.

Jaki jest cel rehabilitacji?

Podstawowym celem rehabilitacji jest przywrócenie utraconych funkcji organizmu lub ich maksymalne usprawnienie. Odpowiednio dobrane zabiegi pomagają:

• zmniejszyć ból,
• poprawić sprawność ruchową,
• zwiększyć siłę mięśni,
• poprawić zakres ruchu stawów,
• przyspieszyć powrót do zdrowia po urazach i operacjach,
• zwiększyć samodzielność w codziennym życiu,
• poprawić ogólną jakość życia.

Podczas turnusów rehabilitacyjnych program zabiegów jest dobierany indywidualnie do stanu zdrowia uczestnika oraz zaleceń lekarza lub fizjoterapeuty.

Rodzaje rehabilitacji medycznej

Rehabilitacja medyczna obejmuje trzy podstawowe dziedziny:

• kinezyterapię (leczenie ruchem),
• fizykoterapię
• masaż leczniczy.

Kinezyterapia – leczenie ruchem

Kinezyterapia jest najważniejszym elementem rehabilitacji. Polega na wykonywaniu odpowiednio dobranych ćwiczeń pod okiem specjalistów, które pomagają odzyskać sprawność, poprawić kondycję oraz zmniejszyć dolegliwości bólowe. Ćwiczenia stosowane podczas turnusów rehabilitacyjnych wspierają leczenie schorzeń narządu ruchu, chorób neurologicznych, reumatologicznych oraz wielu innych dolegliwości.

Fizykoterapia

Fizykoterapia wykorzystuje naturalne i wytwarzane przez specjalistyczną aparaturę czynniki fizyczne wspomagające leczenie i regenerację organizmu. Podczas pobytów rehabilitacyjnych najczęściej wykonywane są zabiegi takie jak: elektroterapia, ultradźwięki, magnetoterapia, laseroterapia, światłolecznictwo, ciepłolecznictwo, krioterapia, hydroterapia, inhalacje, klimatoterapia. W leczeniu uzdrowiskowym fizykoterapia stanowi jeden z podstawowych elementów terapii i jest skutecznym wsparciem w leczeniu wielu schorzeń przewlekłych.

Masaż leczniczy

Masaż leczniczy wykorzystuje odpowiednio dobrane techniki ucisku i pracy z tkankami. Jego celem jest poprawa ukrwienia, zmniejszenie napięcia mięśniowego, łagodzenie bólu oraz przyspieszenie procesów regeneracyjnych. Regularnie wykonywany masaż korzystnie wpływa na mięśnie, stawy, więzadła oraz układ nerwowy i krążenia, dlatego stanowi ważny element większości turnusów rehabilitacyjnych i programów turystyki zdrowotnej.

Rodzaje zabiegów:

KINEZYTERAPIA
Gimnastyka zbiorowa	Do zespołu dobiera się pacjentów o podobnych zaburzeniach narządu ruchu i wprowadza się specjalne ćwiczenia wskazane dla danego typu chorych. Gimnastyka ma na celu ogólną poprawę sprawności fizycznej, osiągnięcie rozluźnienia, zwiększenie siły mięśni, zakresu ruchu w stawach. Ćwiczenia oddziałują na cały organizm zwiększając wydolność i sprawność układu oddechowego i krążenia.
Gimnastyka indywidualna	Ćwiczenia indywidualne przeznaczone są dla najmniej sprawnych pacjentów. Prowadzone są przez kinezyterapeutę po dokładnym określeniu schorzenia przez lekarza. Wykonywane są ćwiczenia bierne oraz czynne wspomagane przy użyciu sprzętu specjalistycznego. Ćwiczenia zwiększają siłę i masę mięśni, poprawiają zakres ruchu w stawach, zwiększają elastyczność tkanek miękkich w stawach. Bardzo ważne w leczeniu pourazowych uszkodzeń narządu ruchu.
FIZYKOTERAPIA
Lampa sollux	Naświetlanie za pomocą promieniowania cieplnego – podczerwonego i świetlnego. Stosowana w schorzeniach narządów ruchu,  reumatycznych, chorób układu nerwowego, układu krążenia, a także przewlekłych zapaleniach przydatków macicy.
Tonoliza	Metoda elektrostymulacji, której główną funkcją jest przywrócenie fizjologicznej równowagi pobudzenia włókien mięśniowych. Stosuje się ją przy dysfunkcjach centralnego układu nerwowego, gdzie dochodzi do porażenia spastycznego mięśni. Naprzemienna praca mięśni wymuszona przepływem prądu prowadzi w efekcie do odtwarzania mechanizmu odruchowego i przywracania równowagi fizjologicznej porażonych mięśni. Wskazania po urazach i udarach i mózgu, po urazach rdzenia kręgowego, w stwardnieniu rozsianym, w porażeniach mózgowych dziecięcych.
Prądy Kotz'a	Zabieg polegający na przezskórnej, elektrycznej stymulacji mięśni zdrowych, nieodnerwionych, osłabionych prądem modulowanym średniej częstotliwości. Metoda nadaje się do stymulacji mięśni hipotroficznych, zanikających z powodu unieruchomienia oraz do treningu mięśni zdrowych. Wskazania: zaniki mięśniowe z unieruchomienia, trening mięśniowy, porażenia obwodowe mniejszego stopnia. Przeciwwskazania: mięśnie częściowo i całkowicie odnerwione.
Prądy Tens	Zabieg polegający na przezskórnej, elektrycznej stymulacji nerwów prądami impulsywnymi o niskiej częstotliwości. Wykorzystywany jest głównie do przewlekłej terapii oraz do stymulacji mięśni szkieletowych. Wskazania: porażenia spastyczne, zmniejszenie napięcia mięśniowego, dyskopatie, choroby zwyrodnieniowe stawów, bóle stawów i zespoły bólowe w przebiegu RZS i ZZSK, nerwobóle i zespoły uciskowe, zapalenia okołostawowe, ból pooperacyjny, półpasiec, inne zespoły bólowe oprócz bólu pochodzenia nowotworowego.
Jonoforeza	Zabieg elektroleczniczy polegający na wprowadzeniu do tkanek za pomocą prądu stałego jonów lub cząsteczek leków. W zależności od rodzaju użytego leku uzyskuje się zmniejszenie bólu, poprawę ukrwienia czy działanie przeciwzapalne. Jonoforeza powoduje zmiany pobudliwości nerwów i mięśni oraz rozszerzenie naczyń krwionośnych. Skuteczna zwłaszcza w leczeniu stanów zapalnych szyjki macicy, zaburzeniach hormonalnych, stanach zapalnych jamy brzusznej i schorzeniach gośćcowych.
Fonoforeza	Wprowadzenie do organizmu leków za pomocą ultradźwięków.
Krioterapia miejscowa	Zabieg polegający na zastosowaniu zimna w celach leczniczych. Ciekły azot lub dwutlenek węgla jest wydmuchiwany pod ciśnieniem i kierowany na chore miejsce. Obniżenie temperatury w tkankach powoduje zmniejszenie bólu, zmniejszenie stanu zapalnego i obrzęków oraz poprawę ruchliwości stawów. Stosowana jest głównie w schorzeniach reumatoidalnych.
Magnetronik	Zabieg polegający na poddawaniu miejscowemu ciała pulsującemu polu magnetycznemu małej częstotliwości. Pole magnetyczne przenika przez wszystkie części ciała ludzkiego równomiernie. Ma działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne, rozluźnia napięte mięśnie. Zabieg stosuje się w terapii chorób reumatycznych, zwyrodnieniowych, zapalnych stawów, złamań kości, stłuczeń, zwichnięć, osteoporozy, nerwobólów, zaburzeń krążenia obwodowego, owrzodzeń podudzi. Magnetostymulacja wpływa korzystnie na procesy regeneracji tkanek miękkich, przyspieszenie gojenia się ran i złamań kości, poprawę ukrwienia obwodowego, na procesy przemiany materii.
Lampa Bioptron	Zabieg polegający na naświetlaniu miejscowym światłem spolaryzowanym. Wskazania: schorzenia reumatyczne i artretyzm, wszelkie schorzenia skóry spowodowane przez infekcje i alergie, stany zapalne, bóle stawów, leczenie ran, blizn i oparzeń oraz przewlekłych owrzodzeń, zaziębienia.
Ultradźwięki	Drgania mechaniczne o częstotliwości przekraczającej granicę słyszalności ucha ludzkiego. Do celów leczniczych często stosuje się ultradźwięki o częstotliwości 1MHz. Ultradźwięki przenikają w głąb ciała na głębokość 4-6 cm wywołując w tkankach działanie terapeutyczne. Najważniejsze wykorzystywane klinicznie efekty działania ultradźwięków to pobudzenie regeneracji tkanek, przyspieszenie gojenia ran, zwiększenie elastyczności tkanki łącznej, czego efektem jest działanie przeciwbólowe. Zjawiska występujące w tkankach ludzkich poddanych działaniu ultradźwięków są bardzo różne w zależności od miejsca ich stosowania. Wskazania: schorzenia reumatyczne, choroby zwyrodnieniowe stawów i kręgosłupa, zanik mięśni, choroby skóry, owrzodzenia żylakowe podudzia, blizny. Przeciwwskazania: ostre stany zapalne, implanty metalowe, rozrusznik serca i wszczepy chirurgiczne, nowotwory i stan po ich operacyjnym usunięciu i terapii rentgenowskiej, świeże złamania, choroby oczu, ciężki stan ogólny i wyniszczenie organizmu, nerwobóle niewyjaśnionego pochodzenia, zaburzenia czucia.
Kąpiel czterokomorowa	Zabieg elektroleczniczy, w którym kończyny górne i dolne pacjenta poddane zostają działaniu prądu stałego w specjalnych ceramicznych wanienkach. Wskazania: nerwobóle, niedowłady, choroba zwyrodnieniowa stawów, zespoły naczyniowe, migreny, zapalenie okołostawowe, zanik mięśni.
Diadynamik	Prądy małej częstotliwości o zmiennych parametrach. Dzięki zastosowaniu tego zabiegu przy mięśnio- i nerwobólach oraz bólach zwyrodnieniowych uzyskuje się przekrwienie skóry i tkanek głębokoleżących. Posiada silne działanie przeciwbólowe i zmniejszające napięcie mięśniowe. Wskazania: choroby zwyrodnieniowe kręgosłupa, bóle pleców i kręgosłupa, nerwobóle, zespoły naczyniowe, migreny, zapalenie okołostawowe, zanik mięśni.
Terapuls	Zabieg wykonywany przy pomocy aparatu wytwarzającego impulsowe pole magnetyczne wielkiej częstotliwości. Energia drgań elektromagnetycznych przekazywana jest do tkanek, co zmniejsza odczyn zapalny stawów, przyspiesza regenerację uszkodzonych włókien nerwowych oraz wpływa na zwiększenie obwodowego przepływu krwi. Zabieg polega na wywołaniu ciepła w chorych tkankach przez skupienie pola elektromagnetycznego. Stosowany w leczeniu przewlekłych schorzeń żołądka i dwunastnicy, schorzeń nerek i dróg moczowych, układu ruchu oraz zatok czołowych i bocznych nosa. Wskazania: wszelkie postacie gośćca o przebiegu podstawowym i przewlekłym, choroby spowodowane niedostatecznym ukrwieniem tkanek, stany pourazowe, zapalenie przewlekłe zatok szczękowych i czołowych.
Interdyn	Zabieg polegający na przepływie przez tkanki prądów powstałych w wyniku nakładania się na siebie dwóch prądów średniej częstotliwości. Poprawia ukrwienie tkanek, wykazuje działanie przeciwbólowe, pobudza do ruchu mięśnie szkieletowe, rozszerza naczynia krwionośne, a w związku z tym usprawnia krążenie obwodowe wpływając na układ nerwowy. Dodatkowo usprawnia procesy odżywcze i przemianę materii tkanek. Wskazania: zmiany pourazowe, nerwobóle, choroby reumatyczne.
HYDROTERAPIA
Masaż wibracyjny - aquavibron	Masaż polegający na miejscowym stosowaniu drgającej gumowej membrany aparatu spowodowanej przepływającą wodą. Efektem masażu jest regeneracja tkanki, wzrost sprężystości mięśni, poprawa ruchliwości stawów. Dodatkowo masaż polepsza krążenie obwodowe i odciąża pracę serca oraz powoduje zwiększenie przemiany materii. Wskazania: choroby nerwów obwodowych, reumatoidalne zapalenie stawów kręgosłupa, choroba zwyrodnieniowa stawów, dna stawowa, stany pourazowe, zaburzenia krążenia obwodowego, nadwaga, otyłość.
Masaż wirowy kończyn dolnych i górnych	Zabieg stanowiący formę podwodnego masażu kończyn zanurzonych w specjalnych wannach. Wpływa korzystnie na złagodzenie napięć mięśniowych, usprawnia krążenie obwodowe, zmniejsza obrzęki. Wskazania: zaburzenia ukrwienia kończyn, zaniki lub osłabienie mięśni, stany pourazowe.
Hydromasaż podwodny	Masaż polegający na wykonywaniu masażu całego ciała lub wybranych partii z zastosowaniem strumienia wody u osoby całkowicie zanurzonej w wannie. Masaż powoduje rozluźnienie mięśni i przekrwienie tkanek. Wskazania: przewlekłe zespoły bólowe kręgosłupa, przemęczenie fizyczne, zastoje limfatyczne.
Kąpiel perełkowa	Kąpiel w wodna wzbogacona pęcherzykami powietrza. Wywiera pozytywny wpływ na układ nerwowy i trawienny, a dodatkowo ma działanie relaksujące, nasenne, uspokajające, rozluźniające i tonizujące nerwy czuciowe skóry. Wskazania: nadpobudliwość nerwowa, zaburzenia krążenia.
Hydromasaż podwodny z perełką	Hydromasaż podwodny wzbogacony pęcherzykami powietrza. Wskazania: przewlekłe zespoły bólowe kręgosłupa, przemęczenie fizyczne, nadpobudliwość nerwowa, zaburzenia krążenia.
BALNEOTERAPIA
Fasony siarczkowe	Zabieg na ograniczoną powierzchnię ciała przy udziale aktywnych związków siarki. Wskazania: choroby reumatyczne, reumatoidalne zapalenie stawów, dyskopatie, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, miażdżyca naczyń tętniczych, trądzik łojotokowy, łuszczyca.
Kąpiel siarczkowa	Kąpiel w wannie, której działanie związane jest z wchłanianiem przez skórę aktywnych związków siarki. Wskazania: choroby reumatyczne, reumatoidalne zapalenie stawów, dyskopatie, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, miażdżyca naczyń tętniczych, trądzik łojotokowy, łuszczyca.
Okłady borowinowe	Borowina jest rodzajem torfu leczniczego. Zabieg polega na nałożeniu borowiny o temperaturze 40 – 45 stopni C na osuszone ciało. Leczniczy mechanizm działania borowiny polega na oddziaływaniu cieplnym i mechanicznym powstałym w wyniku ucisku masy borowinowej na skórę oraz wpływie zawartych w niej związków chemicznych. Okłady borowinowe są szczególnie przydatne w leczeniu stanów zapalnych stawów i tkanek miękkich. Działają rozkurczowo, łagodzą, a nawet likwidują ból. Dodatkowo działają bakteriobójczo i bakteriostatycznie, ściągająco, przeciwzapalnie i regenerująco. Wpływają na wydzielanie hormonów, głównie nadnerczowych, przysadkowych i jajnikowych. Wskazania: przewlekłe zespoły bólowe narządów ruchu, dyskopatia, choroby reumatoidalne, schorzenia ginekologiczne, neurologiczne, urologiczne i gastroenterologiczne.
Kąpiel solankowa	Kąpiel w wannie z użyciem wód chlorkowo – sodowych, które przegrzewają, rozluźniają mięśnie, rozszerzają naczynia obwodowe, obniżają ciśnienie krwi. Wskazania: przewlekłe i zwyrodnieniowe choroby reumatyczne, zmniejszenie pobudliwości nerwów czuciowych, zwiększenie ukrwienia skóry, polepszenie regulacji krążenia krwi, zapalenie stawów.
Kąpiel kwasowęglowa	Woda do tego rodzaju kąpieli uzyskiwana jest poprzez nasycenie jej bezwodnikiem kwasu węglowego. Powoduje rozszerzenie naczyń włosowatych, tętniczych i żylnych. Obniża ciśnienie tętnicze krwi oraz zwalnia akcję serca. Kąpiele mają działanie uspokajające i kojące. Najczęstsze wskazania: nerwice wegetatywne, choroby układu krążenia.
Inhalacje indywidualne	Zabieg polega na wprowadzeniu do dróg oddechowych aerozolu leczniczego z dodatkiem olejków eterycznych zawierających jony chlorkowo – sodowe. Stosuje się je w przewlekłych nieżytach nosa i gardła, zapaleniach krtani, stanach zapalnych zatok, wyczerpania głosowego oraz profilaktycznie u osób narażonych na wdychanie pyłów. Droga wziewna jest bardzo dogodną formą w leczeniu.
MASAŻE
Masaż podciśnieniowy	Masaż wykonywany przy pomocy przyssawek podciśnieniowych o regulowanym ujemnym ciśnieniu. Zabieg wykonuje się na okolice bólowe. Wskazania: nerwobóle, stany po porażeniach i niedowładach nerwów, obrzęki pourazowe (poza fazą ostrą), zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa i stawów, cellulitis. Szczególnie dobre efekty lecznicze obserwuje się po sprzężeniu masażu z elektroterapią.
Masaż klasyczny	Poprawia krążenie, zwiększa sprężystość tkanek i elastyczność skóry, działa rozluźniająco, przeciwbólowo. Jest szeroko stosowany w chorobach mięśni, ścięgien, skóry, stawów, kości, układu nerwowego, w chorobach układu krążenia, pokarmowego, otyłości.
Masaż uciskowy BOA	Zabieg wykonywany jest na kończyny dolne i górne przy użyciu mankietów uciskowych wypełnianych powietrzem. Wpływa dodatnio na organizm pacjenta poprzez pobudzenie układu krwionośnego i limfatycznego, co powoduje wzmożone zasilanie organów w tlen i substancje odżywcze. Wskazania: stany po urazach i kontuzjach, niewydolność limfatyczna, niewydolność żylna, obrzęk kończyn górnych po mastektomii, obrzęki kończyn dolnych różnej etiologii, odchudzanie, cellulitis.